EKOKENT

Dünya’da birçok kurumun ve insanların kaygılarında önemli bir yer tutan küresel ısınma sorunu, artık Türkiye’de de sıkça tartışılan bir gündem maddesidir. Petrol, kömür gibi fosil esaslı yakıtlar karbondioksit emisyonunun en önemli kaynağını oluşturmaktadır. Karbondioksit emisyonunun küresel ısınma üzerindeki arttırıcı etkisi dikkate alındığında, doğal kaynakların etkin ve verimli bir şekilde kullanımı sadece maliyetler açısından değil, yaşamın devamlılığını sağlamak açısından da önem kazanmaktadır. Belirsizlik artışının hesaplanamadığı dünyada enerji, su ve gıda tedarikinin önemi gün geçtikçe anlaşılmaktadır.

Ekonomik ve sosyal yapı ile fiziki mekan arasında denge kurma amacını güden Şehir Planlama bilimi ile geliştirilen etkin stratejilerle, iklim değişikliğinin olumsuz etkilerine karşı tedbirler alınması gerekmektedir. Bu olumsuz etkileri azaltmaya yönelik; sürdürülebilir kent formunun, sürdürülebilir ulaşım sistemlerinin ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının geliştirilmesi; yerleşmelerde ekonomik, sosyal ve mekansal gelişmelerin yaşam destek sistemleri üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması, hava, su ve toprak kirliliğinin önlenmesi, hassas ekosistemler üzerindeki baskıların ortadan kaldırılması, doğal kaynakların kullanımında ekolojik dengenin gözetilmesi, biyolojik çeşitliliğin korunması, yerel kültürün korunması ve bu çerçevede yaşanılabilir kentler yaratmak önem arz etmektedir.

Ekolojik kent, kentsel sürdürülebilirlik konusunda ortaya çıkmış yeni bir yaklaşımdır. Ekoloji, teknoloji ile entegre olarak mekana yansımakta ve doğa ile uyumlu, ekonomik olarak etkin, sosyal uyum içerisinde alternatif bir kent vizyonu ortaya çıkarmaktadır. Alternatif bir yaşam biçimi olarak algılanan ekolojik yaşam, zamanla herkesin yaşam biçiminin doğal bir parçası haline gelmelidir. Bu doğrultuda hazırlanan şehir planları ve kentsel tasarım rehberleri etkin stratejilerin hayata geçmesinde önemli uygulama araçlarıdır. Aşağıdaki şekilde ekokentin bileşenleri yer almaktadır.


Ülkemizin 6. büyük kenti olan Gaziantep yaklaşık 1.850.000 nüfusa sahip olup; nüfus artış hızı ülkemizde 2. sırada yer almaktadır. Bu nüfusun yaklaşık 1.450.000’i kent merkezinde yaşamaktadır. Gaziantep sanayi, ticaret, turizm, ulaşım kavşak bölgesi vb potansiyelleri ile hızla kentleşmekte ve nüfusu artmaktadır. Artan nüfusun gereksinimlerini karşılamak planlı gelişme ile mümkündür. Kent makro formunda imar planı ve gelişme baskıları incelendiğinde, kentin güneybatısındaki Gaziantep Kilis Yolu Bölgesinde toplu konut alanlarının baskısı, kontrolsüz ve düzensiz ikinci konut uygulamaları, bölgenin yapısında bozulmalara neden olmaktadır. Bu nedenle alanın kırsal karakterini koruyan ve güçlendiren çağdaş, öncü ve örnek ekolojik temelli bir planlamanın yapılması önem kazanmaktadır. Kentin Suriye’ye açılan kapısında nitelikli, çağdaş ve planlı kentsel mekanlar oluşturma ihtiyacından dolayı bu bölgede imar planı gereksinimi doğmuştur. Kentin güneybatı koridorunda kontrolsüz gelişme eğiliminde olan ikinci konut uygulamalarını kontrol altına almak, bölgedeki tarım topraklarının niteliğini kaybetmeden ekolojik yaklaşımı hedefleyen planlı kentsel mekanlar yaratmak ve uygulama olanağı kalmayan planlı kent dokusunu revize etmek amacıyla sürdürülebilir bir kentsel alan yaratmanın yollarının belirleneceği, nitelikli konut alanları, ticaret alanları, merkezi iş alanları, turizm alanları, geniş yeşil alanlar ve düzenli dağılımlı teknik ve sosyal altyapı (eğitim, kültür, sağlık, rekreasyon vb.) alanlarından oluşan kaliteli yaşam alanlarına sahip bir planlama çalışması yapılmıştır.

Planlama Çalışmaları, ekolojik bir yerleşme modeli üzerinde konsept oluşturması, oluşturulan konseptin uygulanmasına dönük örgütlenme şemasının belirlenmesi ve imar planlarının genel ilkelerinin belirlenmesi amacıyla Ekoloji Odaklı Vizyon Planı çalışması ile başlamıştır. Hazırlanan Gaziantep Kilis Yolu ve Çevresi Vizyon Planı yaklaşımı ile ekolojik dengenin korunması, doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı, toprak, su ve havayı yaşatmak, flora ve fauna varlığını korumak, organik tarımı geliştirmek, enerji etkinliği ve verimliliği, yeşil alan sürekliliği ve çeşitli kültürel yapılanmalarla bölgenin cazibe merkezi haline gelerek davet ediciliğinin artmasını hedeflenmiş ve vizyon bileşenleri belirlenmiştir.






Vizyon planı doğrultusunda nazım ve uygulama imar planları hazırlanmış ve bölge içerisinde uygulamayı hızlandırmak amacıyla 3 adet Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi Alanı (Halep Bulvarı KDGPA, Kilis Yolu KDGPA ve Ortatepe KDGPA) belirlenmiştir.

Herkese manzara veren ve topografyayla uyumlu bir planlama modeli ile alanın vadi özelliği korunmuş, Tarım İl Müdürlüğünün görüşleri doğrultusunda vadi tabanındaki yeşil doku üzerinde bağ-bahçe nizamında yapılaşma, tepelik alanlarda ise zemin yapısına uygun düşük, orta ve yüksek yoğunlukta konut alanları planlanmıştır. Alanda sürekliliği olan yeşil alanlar kurgulanarak havalandırma koridorları oluşturulmuştur. Vizyon planı ile belirlenen vizyon bileşenleri, planlama çalışmaları ile alanda konumlandırılmıştır.




Ekokent alanının merkezi olarak Kilisyolu ve Halep Bulvarının kesiştiği bölgede yaklaşık 55Ha bir alanda Merkezi İş Alanı(MİA) planlanmıştır. MİA alanı ticari fonksiyonların yoğunlaştığı meydan alanı, ve diğer kentsel donatılarla Ekokent alanının kalbi niteliğindedir. Bu alanda kentsel tasarım çalışması yapılmıştır. Alandaki fizibilite çalışmaları ve danışmanlık hizmetleri için Fransız Kalkınma Ajansı ile yaklaşık 650.000€ değerinde hibe desteği anlaşması imzalanmıştır.





Ekokent alanındaki yapılaşmanın da ekolojik, çevreye duyarlı, minimum enerjiye ihtiyaç duyan, iyi yalıtımlı, atıkların yönetildiği, doğal ve aktif sistemlerle ısınma ve aydınlatma için gerekli enerjileri sağlayabilen ve yapılacağı arazi üzerindeki yeşil dokuyu koruyan ve/veya geliştiren bir şekilde gerçekleşmesi için bir teşvik mekanizması oluşturulmuştur. Bu kriterlere uyulduğu ölçüde %30 daha büyük yapılar yapılabilecektir. Bu kriterler Yapılaşmaya Yönelik Ekolojik Kentsel Tasarım Rehberinde, Ekolojik Yapı Teşvik Sistemi başlığı altında belirtilmiştir. Tasarım rehberinde ayrıca kentsel alanlarda ekolojik sistemlerle ilgili açıklamalar, dünya örnekleri, vizyon projelerinin tasarım kriterleri gibi alandaki yapılaşmaya yön verecek bilgiler yer almaktadır. Rehber, Belediyemizin İmar Müdürlüğünden temin edilebilmektedir.